“जनमतको झट्काः अब पुराना दलले आत्मसमीक्षा गरून्, नयाँ शक्तिले संयम र सुझबुझ देखाओस् !”

सुशीला घिमिरे
नेपालको राजनीतिक इतिहासमा हरेक निर्वाचन केवल सत्ताको अदलाबदली मात्र होइन, जनताको मनस्थितिको स्पष्ट सन्देश पनि हो। पछिल्लो निर्वाचनले पनि यही कुरा प्रमाणित गरेको छ—जनताले परिवर्तन चाहेका छन्, तर त्यो परिवर्तन विवेकपूर्ण र जिम्मेवार होस् भन्ने अपेक्षा पनि उत्तिकै बलियो छ। यही कारण अहिलेको समय पुराना राजनीतिक दलका लागि आत्मसमीक्षाको घडी बनेको छ भने नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूका लागि संयम, धैर्य र सुझबुझका साथ अघि बढ्ने चुनौतीपूर्ण अवसर बनेको छ।
विगतका दशकहरूमा देशको राजनीति केही निश्चित दलहरूको वरिपरि घुमिरह्यो। उनीहरूले लोकतन्त्र स्थापना, संविधान निर्माण र संघीय व्यवस्थाको कार्यान्वयनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेले। तर समयसँगै जनताको अपेक्षा बदलियो। विकास, सुशासन, पारदर्शिता र रोजगारीजस्ता मुद्दामा जनताले ठोस परिणाम खोज्न थाले। दुर्भाग्यवश, धेरै अवस्थामा राजनीतिक नेतृत्वले ती अपेक्षा पूरा गर्न सकेन। परिणामस्वरूप जनतामा निराशा बढ्दै गयो र विकल्पको खोजी तीव्र बन्यो।
यही पृष्ठभूमिमा नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूको उदय भएको हो। जनताले उनीहरूलाई अवसर दिएका छन्, किनकि पुराना संरचना र शैलीले अपेक्षित परिवर्तन ल्याउन सकेन भन्ने भावना बलियो बनेको छ। तर यहाँ एउटा महत्वपूर्ण कुरा बुझ्न आवश्यक छ—नयाँ शक्ति हुनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। जिम्मेवारी, अनुभवको अभाव र राजनीतिक अपरिपक्वताले नयाँ शक्तिलाई पनि जोखिममा पार्न सक्छ। त्यसैले अहिलेको समय उनीहरूका लागि संयम र सुझबुझको परीक्षा हो।
पुराना दलहरूका लागि अहिलेको परिणाम एउटा चेतावनी हो। लामो समयसम्म सत्तामा बसेपछि स्वाभाविक रूपमा संगठनमा जडता आउन सक्छ। नेतृत्वमा पुस्तान्तरण हुन नसक्नु, कार्यकर्तामा उत्साह घट्नु र जनतासँगको सम्बन्ध कमजोर हुनु यस्ता दलहरूका मुख्य चुनौती बने। यदि उनीहरूले अब पनि यिनै समस्यालाई नजरअन्दाज गरे भने भविष्यमा अझ ठूलो राजनीतिक क्षति व्यहोर्नु पर्नेछ।
आत्मसमीक्षा भनेको केवल बैठक बसेर औपचारिक समीक्षा गर्नु मात्र होइन। यो एउटा गम्भीर राजनीतिक प्रक्रिया हो। दलहरूले आफ्ना नीतिहरू, नेतृत्व शैली, संगठनात्मक संरचना र जनतासँगको सम्बन्ध सबै पक्षको इमानदार मूल्यांकन गर्नुपर्छ। नयाँ पुस्तालाई नेतृत्वमा ल्याउने, पारदर्शी निर्णय प्रक्रिया अपनाउने र जनतासँग प्रत्यक्ष संवाद बढाउने जस्ता सुधारात्मक कदम चाल्न आवश्यक छ।
अर्कोतर्फ, नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूले पनि अत्यधिक उत्साहमा आएर हतारो निर्णय गर्नु उपयुक्त हुँदैन। जनताले दिएको समर्थन केवल असन्तोषको परिणाम मात्र होइन, आशाको अभिव्यक्ति पनि हो। यदि उनीहरूले यो आशालाई सही ढंगले व्यवस्थापन गर्न सकेनन् भने जनताको विश्वास छिट्टै कमजोर हुन सक्छ।
नयाँ शक्तिहरूका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको राजनीतिक परिपक्वता देखाउनु हो। सत्ता प्राप्त गर्नु भन्दा सत्ता सञ्चालन गर्न सक्नु धेरै गाह्रो हुन्छ। नीतिगत स्पष्टता, प्रशासनिक क्षमता र राष्ट्रिय हितप्रति प्रतिबद्धता देखाउन नसके नयाँ शक्तिहरू पनि पुरानै समस्यामा फस्ने खतरा हुन्छ।
नेपालको लोकतान्त्रिक यात्रामा अहिलेको अवस्था एउटा संक्रमणकालीन मोड जस्तो देखिन्छ। पुराना दलहरू कमजोर हुँदैछन् भने नयाँ शक्तिहरू उदाउँदैछन्। तर देशको भविष्य कुनै एक पक्षको जित वा हारमा मात्र निर्भर हुँदैन। लोकतन्त्र बलियो बनाउन सबै राजनीतिक शक्तिले सहकार्य, संवाद र सहमतिलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ।
राजनीतिक प्रतिस्पर्धा लोकतन्त्रको आत्मा हो, तर त्यो प्रतिस्पर्धा स्वस्थ र मर्यादित हुनुपर्छ। एकअर्कालाई कमजोर बनाउने प्रयास भन्दा पनि देशको समग्र विकासका लागि साझा एजेन्डामा सहकार्य गर्नु अहिलेको आवश्यकता हो। आर्थिक विकास, रोजगारी सिर्जना, शिक्षा र स्वास्थ्य सुधार जस्ता विषयमा दलहरूबीच न्यूनतम सहमति हुन सके देशले स्थिरता र प्रगतिको बाटो समात्न सक्छ।
जनताले पनि आफ्नो भूमिका निभाएका छन्। मतदानमार्फत उनीहरूले स्पष्ट सन्देश दिएका छन्—राजनीति जनताको सेवाका लागि हुनुपर्छ, व्यक्तिगत स्वार्थका लागि होइन। यो सन्देशलाई बुझेर राजनीतिक दलहरूले आफ्नो व्यवहार सुधार्नु जरुरी छ।
नयाँ पुस्ता अहिले राजनीतिक प्रक्रियामा बढी सक्रिय देखिएको छ। सामाजिक सञ्जाल, नागरिक अभियान र वैकल्पिक राजनीतिक विचारमार्फत युवाहरूले देशको भविष्यबारे बहस गरिरहेका छन्। यदि राजनीतिक दलहरूले यो ऊर्जालाई सकारात्मक दिशामा प्रयोग गर्न सके भने नेपालको लोकतन्त्र अझ सुदृढ बन्न सक्छ।
यसैले अहिलेको समय आरोप–प्रत्यारोपमा बिताउने होइन, जिम्मेवारीपूर्वक अघि बढ्ने समय हो। पुराना दलहरूले आफ्नो कमजोरी स्वीकारेर सुधारको बाटो समात्नुपर्छ भने नयाँ शक्तिहरूले संयम, धैर्य र दूरदृष्टिका साथ नेतृत्व गर्नुपर्छ।अन्ततः राजनीति भनेको सत्ता प्राप्तिको खेल मात्र होइन, राष्ट्र निर्माणको प्रक्रिया हो। यदि सबै राजनीतिक शक्तिहरूले यो मूल भावनालाई आत्मसात गर्न सके भने नेपालको लोकतन्त्र अझ परिपक्व हुनेछ र देशले स्थायित्व, विकास र समृद्धिको नयाँ अध्याय सुरु गर्नेछ।
आज जनताले दिएको सन्देश स्पष्ट छ, पुराना दलले अब गम्भीर आत्मसमीक्षा गरून्, र नयाँ शक्तिले संयम र सुझबुझका साथ देशलाई सही दिशामा डो¥याउने जिम्मेवारी निभाओस्। यही बाटोले मात्र नयाँ नेपालको सपना साकार हुन सक्छ।