वीरगन्जदेखि काठमाडौंसम्म चाँदी तस्करीको सञ्जाल !, सुरक्षा ‘सेटिङ’ माथि गम्भीर प्रश्न

काठमाडौं । भारतबाट भन्सार छली गरी नेपाल भित्र्याइएको चाँदीको अवैध ओसारपसारमाथि प्रहरीले गरेको कारबाहीले सीमावर्ती नाकादेखि काठमाडौं उपत्यकासम्म फैलिएको हुन सक्ने तस्करी सञ्जालबारे प्रश्न उठाएको छ। मकवानपुरको रातमाटे क्षेत्रमा चाँदी बरामद भएको घटनापछि काठमाडौंको थानकोटबाट करिब ६० केजी चाँदीजस्तो देखिने वस्तु बरामद हुनु र एउटै परिवारका सदस्यहरू अनुसन्धानको दायरामा पर्नुले यस कारोबारको वास्तविक स्वरूपबारे चासो बढाएको छ।
काठमाडौंको थानकोटबाट उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले सोमबार करिब ६० केजी चाँदी बरामद गरेको हो। अवैध ओसारपसारमा संलग्न रहेको आरोपमा भारतीय नागरिक अमन सर्राफ पक्राउ परेका छन्। भारतको बिहारस्थित रक्सौल घर भएका सर्राफले थानकोटमा अमन सुनचाँदी पसल सञ्चालन गर्दै आएको प्रहरीले जनाएको छ।
उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका प्रहरी उपरीक्षक रामेश्वर कार्कीका अनुसार बरामद वस्तु चाँदी हो वा होइन भन्ने पुष्टि गर्न परीक्षणका लागि पठाइएको छ। त्यसको वास्तविक तौलसमेत यकिन गर्ने काम भइरहेको उनले बताएका छन्। त्यसैले बरामद वस्तुको प्रकृति र परिमाणसम्बन्धी अन्तिम निष्कर्ष परीक्षणपछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ।
प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार अमनले मोटरसाइकलमा फल्स बटम अर्थात् सामान लुकाउन बनाइएको गोप्य भाग प्रयोग गरेर चाँदी ओसारपसार गर्ने गरेको आशंका गरिएको छ। उनको पसल र डेरामा खानतलासी गर्दा भन्सार छली गरी ल्याइएको आशंकाका सामान फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ।यसअघि मकवानपुर प्रहरीले अमनका बुवा रमेश कुमार सर्राफ र आमा चन्दा सोनीलाई हेटौँडाबाट १४ केजी चाँदीसहित पक्राउ गरेको थियो। त्यसपछि अमनलाई समेत पक्राउ गरी अनुसन्धान अघि बढाइएको हो। परिवारका सदस्यहरू पक्राउ पर्दैमा सबैको संलग्नता स्वतः प्रमाणित हुँदैन। प्रत्येक व्यक्तिको भूमिका अनुसन्धान र कानुनी प्रक्रियाबाट पुष्टि हुनुपर्छ।
वीरगन्ज आसपासका विभिन्न नाका हुँदै भारतबाट काँचो चाँदी तथा तयारी चाँदीका गहना भन्सार छली गरी नेपाल भित्र्याउने गरिएको आरोप लाग्दै आएको छ। तस्करीमा संलग्न व्यक्तिहरूले बाटोमा पर्ने चेकजाँच बिन्दुमा रकम दिएर मिलेमतो गर्ने गरेको दाबी पनि सुनिने गरेको छ। तर, सुरक्षा निकायका कर्मचारीको संलग्नता वा संरक्षण रहेको आरोपलाई पुष्टि गर्ने ठोस प्रमाण सार्वजनिक नभएसम्म त्यसलाई स्थापित तथ्यका रूपमा लिन मिल्दैन।यदि भन्सार छलीको कारोबारमा सुरक्षाकर्मी वा अन्य जिम्मेवार व्यक्तिको मिलेमतो छ भने त्यसको निष्पक्ष अनुसन्धान आवश्यक हुन्छ। नाकामा हुने जाँच छल्दै चाँदी काठमाडौंसम्म पुग्ने गरेको पुष्टि भएमा सीमाको निगरानी, सवारीसाधन जाँच र भन्सार राजस्व संरक्षणसम्बन्धी व्यवस्थामाथि गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्ने हुन्छ।
रातमाटे र थानकोटमा भएका बरामदीले चाँदीको अवैध कारोबार नियन्त्रणमा सुरक्षा निकायको समन्वय र सूचनामा आधारित अनुसन्धानको महत्त्व देखाएका छन्। तर, सामान बरामद गर्नु मात्रै पर्याप्त हुँदैन। चाँदीको वास्तविक स्रोत, नेपाल भित्र्याइएको मार्ग, भन्सार कागजात, कारोबारका सम्भावित साझेदार र आर्थिक लेनदेनको पाटोसमेत अनुसन्धानको दायरामा आउनुपर्छ।मुख्य प्रश्न अब चाँदी कसले बोकेको थियो भन्नेमा मात्र सीमित छैन, त्यो कहाँबाट आयो, कसका लागि ल्याइएको थियो र बाटोमा कसरी जाँच छल्न सफल भयो भन्ने पनि हो।