भाद्र २, २०८३ / 2026-08-18
काठमाडौं । बबरमहलस्थित नेपाल आयल निगम गेटमा भएको घातक बम विस्फोट काण्डका अभियुक्त राजकुमार तामाङ लामा (उर्फ विश्वक्रान्ति) पुनः पक्राउ परेसँगै यो घटना केवल एक कानूनी कारबाहीमा सीमित नरही राजनीति, नैतिकता र सार्वजनिक उत्तरदायित्वको बहसको केन्द्रमा पुगेको छ।
२०६८ साल फागुन १५ गते भएको उक्त विस्फोटमा तीन जनाको ज्यान गएको थियो। सो घटनामा संलग्न अभियोग खेपेका लामा सजाय भोगेर २०७६ सालमा आममाफीका आधारमा रिहा भएका थिए। तर रिहाइपछि विस्फोटक पदार्थसम्बन्धी अर्को मुद्दामा फरार रहेको भन्दै उनलाई केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोले पुनः पक्राउ गरेको हो। कानूनी रूपमा हेर्दा यो प्रक्रिया वैध देखिए पनि यसको राजनीतिक र सामाजिक असर झनै गहिरो बनेको छ।
राजकुमार लामाको नाम लामो समयदेखि हिंसात्मक गतिविधिसँग जोडिँदै आएको छ। यस्तो पृष्ठभूमि भएका व्यक्ति पछिल्लो समय हर्क साम्पाङ नेतृत्वको श्रम संस्कृति पार्टीमा प्रवेश गरी केन्द्रीय उपाध्यक्षसम्म पुग्नु स्वयंमा विवादास्पद विषय बनेको थियो। पक्राउसँगै त्यो विवाद सतहमा मात्र होइन, केन्द्रमै आएको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, यो घटना नेपालमा नयाँ भनिएका वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिहरू पनि व्यक्ति छनोट र आन्तरिक मापदण्डमा परम्परागत कमजोरीबाट मुक्त नभएको संकेत हो। “पुराना दलले जस्तै नयाँ दलले पनि विवादित छविका व्यक्तिलाई शक्ति सन्तुलन वा संगठन विस्तारका लागि प्रयोग गर्दा दीर्घकालीन विश्वसनीयतामा असर पर्छ,” एक विश्लेषकको टिप्पणी छ।
कानूनको दृष्टिमा, लामाले पहिले भोगेको सजाय र अहिलेको पक्राउ फरक–फरक मुद्दासँग सम्बन्धित छन्। तर राजनीतिमा कानूनी वैधता मात्र पर्याप्त हुँदैन, नैतिक स्वीकार्यता पनि अनिवार्य हुन्छ। हिंसात्मक घटनामा जोडिएको इतिहास भएका व्यक्तिलाई पार्टीको शीर्ष तहमा ल्याउनुले श्रम संस्कृति पार्टीले अघि सारेको ‘श्रम, इमानदारी र प्रणालीगत सुधार’ को नारासँग गम्भीर विरोधाभास देखिएको छ।
यसले हर्क साम्पाङको राजनीतिक ब्रान्डमाथि पनि प्रश्न उठाएको छ। उनी स्थापित दलहरूप्रति कडा आलोचक र नैतिक राजनीतिका पक्षधरका रूपमा चिनिन्छन्। तर आफ्नै पार्टीभित्र यस्तो पात्र चयन हुनुले “व्यक्तिगत छवि र संस्थागत निर्णयबीचको अन्तर” उजागर गरेको टिप्पणी हुन थालेको छ।
विश्वक्रान्ति पक्राउ प्रकरणले तीन तहमा प्रभाव पार्ने देखिन्छ।पहिलो, कानूनी रूपमा पुरानो विस्फोट काण्ड र नयाँ मुद्दाको प्रक्रिया पुनः सार्वजनिक बहसमा आएको छ।दोस्रो, राजनीतिक रूपमा श्रम संस्कृति पार्टीको आन्तरिक निर्णय क्षमता र नेतृत्वको विवेकमाथि प्रश्न उठेको छ।तेस्रो, सामाजिक रूपमा हिंसात्मक विगत बोकेका व्यक्तिलाई राजनीतिमा कति सहज रूपमा स्वीकार गर्ने भन्ने गम्भीर बहस पुनर्जीवित भएको छ।
अन्ततः, यो घटना केवल एक व्यक्तिको गिरफ्तारी होइन, नेपालको नयाँ राजनीतिले पुरानो संस्कार दोहोर्याउने कि साँच्चिकै वैकल्पिक अभ्यास प्रस्तुत गर्ने भन्ने निर्णायक परीक्षणका रूपमा पनि हेरिएको छ। अब अदालतको फैसलासँगै, राजनीतिक दलहरूले दिने प्रतिक्रिया र आत्मसमीक्षा यस प्रकरणको दीर्घकालीन अर्थ निर्धारण गर्नेछ।
