काठमाडौँका क्यासिनोमा प्रहरीकै सेटिङमा जुवा

काठमाडौं । काठमाडौँका विभिन्न क्यासिनोमा नेपाली नागरिकलाई प्रवेश निषेध गरिए पनि व्यवहारमा भने त्यो नियम पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएको तथ्य फेरि उजागर भएको छ। प्रहरीकै सूचनाका आधारमा गरिएको पछिल्लो कारबाहीले राजधानीका क्यासिनोहरूमा खुलेआम नेपालीहरू जुवा खेल्न प्रवेश गरिरहेको र कतिपय अवस्थामा ‘सेटिङ’कै आधारमा यो गतिविधि चलिरहेको आशंका थप बलियो बनाएको छ।
जिल्ला प्रहरी परिसर, काठमाडौँका प्रवक्ता प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) पवनकुमार भट्टराईका अनुसार जुवा खेल्ने र खेलाउने आरोपमा काठमाडौँका दुई वटा क्यासिनोबाट १४ जना नेपाली नागरिक पक्राउ परेका छन्। बुढानिलकण्ठ नगरपालिका–१, तौलुङस्थित लेमन ट्री होटलभित्र सञ्चालित गरुड क्यासिनोबाट १३ जना र काठमाडौँ महानगरपालिका–१४, सोल्टीमोडस्थित क्यासिनो महजङबाट एक जना पक्राउ परेका हुन्।
प्रहरीका अनुसार दुवै क्यासिनोमा हारजित हुने गरी जुवा खेलाइँदै गरेको गोप्य सूचनाका आधारमा छापा मारिएको थियो। छापाका क्रममा उनीहरूबाट एक लाख ९० हजार रुपैयाँ नगद बरामद गरिएको छ भने १४ वटा मोबाइल फोन, एक नक्कली भारतीय आधार कार्ड, दुई वटा सवारी चालक अनुमतिपत्र, एक नक्कली भारतीय मतदाता परिचयपत्र (भोटर कार्ड), तीन वटा सीसी क्यामेरा डीभीआर र नेपालीहरूले नगद साटेको इन्ट्री बुक समेत नियन्त्रणमा लिइएको छ।
नेपालको विद्यमान कानुनअनुसार नेपाली नागरिकलाई क्यासिनोमा जुवा खेल्न पूर्ण रूपमा प्रतिबन्धित गरिएको छ। विदेशी पर्यटकलाई लक्षित गरी सञ्चालनमा आएका क्यासिनोहरूमा नेपाली प्रवेश निषेध स्पष्ट व्यवस्था भए पनि व्यवहारमा भने यो नियम प्रभावहीन जस्तै बनेको छ।पछिल्लो घटनाले देखाएको छ कि काठमाडौँका अधिकांश क्यासिनोमा नेपालीहरू सहजै प्रवेश पाइरहेका छन्। स्रोतका अनुसार कतिपय क्यासिनोमा प्रहरीकै मिलेमतो वा ‘सेटिङ’का कारण यस्तो गतिविधि निर्वाध रूपमा चलिरहेको छ। यसले कानुन कार्यान्वयन गर्ने निकायमाथि नै प्रश्न उठाएको छ।
प्रहरी अनुसन्धानले अझ गम्भीर पक्ष उजागर गरेको छ—नेपाली नागरिकहरूले क्यासिनो प्रवेश गर्न नक्कली भारतीय आधार कार्ड र मतदाता परिचयपत्र प्रयोग गर्ने गरेका छन्। पक्राउ परेकामध्येबाट बरामद गरिएको नक्कली भारतीय आधार कार्ड र भोटर कार्डले यो प्रवृत्तिलाई पुष्टि गरेको छ।
क्यासिनोमा प्रवेश गर्दा विदेशी नागरिकको पहिचान अनिवार्य हुने भएकाले केही नेपालीहरूले भारतीय नागरिकको रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गर्न नक्कली कागजात प्रयोग गर्ने गरेका छन्। यसले मानव तस्करी, पहिचान दुरुपयोग र अन्तरदेशीय अपराधको सम्भावनासमेत बढाउने देखिएको छ।
प्रहरी स्रोतका अनुसार काठमाडौँमा सञ्चालित केही क्यासिनोहरू नेपाली जुवाडेहरूको प्रमुख केन्द्रका रूपमा स्थापित हुँदै गएका छन्। विशेषगरी लेमन ट्री होटलभित्रको गरुड क्यासिनो, सोल्टीमोडस्थित क्यासिनो महजङ, तथा ठमेल र दरबारमार्ग आसपासका क्यासिनोहरूमा नेपालीहरूको उल्लेख्य उपस्थिति भेटिने गरेको छ।छाँया सेन्टरस्थित होटलमा सञ्चालित क्यासिनोमा समेत नेपालीहरूको आवतजावत बाक्लो रहेको पाइएको छ। ती स्थानहरूमा नियमित रूपमा ‘हाई रोलर’ नेपालीहरू आउने र ठूलो रकमको हारजित हुने गरेको स्रोतको दाबी छ।
क्यासिनोहरूमा नेपाली प्रवेश निषेध भए पनि वर्षौंदेखि यो नियम उल्लंघन हुँदै आएको छ। तर, प्रभावकारी कारबाही नहुँदा प्रहरी प्रशासनकै भूमिकामाथि प्रश्न उठ्ने गरेको छ। कतिपय अवस्थामा स्थानीय प्रहरी र क्यासिनो सञ्चालकबीच ‘अघोषित समझदारी’ हुने गरेको आरोपसमेत लाग्ने गरेको छ।यद्यपि, प्रहरी प्रवक्ता भट्टराईले भने यस विषयमा कुनै सेटिङ नभएको दाबी गर्दै सूचना प्राप्त भएलगत्तै कारबाही गरिएको बताएका छन्। उनले क्यासिनोहरूमा भइरहेको गैरकानुनी गतिविधिमाथि निगरानी बढाइएको र दोषीलाई कानुनी दायरामा ल्याइने बताए।
क्यासिनोमा नेपालीहरूको बढ्दो संलग्नताले सामाजिक र आर्थिक दुबै क्षेत्रमा नकारात्मक असर पारिरहेको विज्ञहरू बताउँछन्। विशेषगरी मध्यमवर्गीय र निम्नवर्गीय नागरिकहरू जुवामा फस्दा ऋण, पारिवारिक विघटन र आपराधिक गतिविधि बढ्ने जोखिम रहेको छ।काठमाडौँ उपत्यकामा पछिल्लो समय जुवासम्बन्धी घटनाहरूमा वृद्धि हुनु, लागुऔषध र अवैध वित्तीय कारोबारसँग यसको सम्बन्ध देखिनु चिन्ताजनक संकेत मानिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार क्यासिनो व्यवस्थापन, प्रहरी प्रशासन र नियामक निकायबीच समन्वयको अभावले समस्या झन् जटिल बनाएको छ। क्यासिनो प्रवेशमा कडाइ, डिजिटल भेरिफिकेसन प्रणालीको प्रयोग, नियमित अनुगमन र कडा दण्ड व्यवस्थाले मात्र यस्तो गतिविधि नियन्त्रण गर्न सकिने उनीहरूको सुझाव छ।यसैबीच, गृह मन्त्रालय र पर्यटन विभागले पनि क्यासिनो नियमनसम्बन्धी नीतिहरू पुनरावलोकन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।
काठमाडौँका क्यासिनोहरूमा नेपाली प्रवेश निषेधको नियम कागजमै सीमित रहँदा वास्तविकता भने ठीक उल्टो देखिएको छ। नक्कली परिचयपत्र, प्रहरीमाथि उठेका सेटिङका आरोप, र खुला रूपमा चलिरहेको जुवा गतिविधिले राज्यको कानुनी शासनमाथि नै प्रश्न खडा गरेको छ।१४ जनाको पक्राउ केवल सतहको घटना मात्र हुनसक्छ—भित्रभित्रै कति ठूलो जालो फैलिएको छ भन्ने अझै स्पष्ट हुन बाँकी छ। यदि समयमै कडाइ नगरिने हो भने क्यासिनो जुवा नेपाली समाजका लागि ठूलो चुनौती बन्ने निश्चित देखिन्छ।