भाद्र ९, २०८३ / 2026-08-25
दर्जनौँ चेकपोस्ट पार गरेर जोरसालसम्म कसरी पुग्यो ५५ कार्टुन मदिरा ?
पाँचथर । मेची राजमार्ग अन्तर्गत फिदिम नगरपालिका–४ जोरसालमा अवैध मदिरासहित एक व्यक्ति पक्राउ परेपछि पाँचथरमा सुरक्षा संयन्त्रको प्रभावकारिता, चेकपोस्ट व्यवस्थापन र सम्भावित लापरबाहीबारे गम्भीर प्रश्नहरू उठेका छन्। भारतबाट ल्याइएको ठूलो परिमाणको मदिरा नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका दर्जनौँ चेकपोस्ट पार गर्दै अन्ततः जोरसालमा मात्र पक्राउ पर्नु सामान्य घटना हो वा यसपछाडि अझै गहिरो कारण लुकेको छ भन्ने विषय अहिले सार्वजनिक बहसको केन्द्रमा पुगेको छ।
नेपाल प्रहरीले मिति २०८२ माघ ७ गते बिहान ताप्लेजुङतर्फ जाँदै गरेको बा.प्र.०१–००६ ख ५६१९ नम्बरको यात्रुवाहक बस जाँच गर्ने क्रममा अवैध मदिरा फेला पारेको जनाएको छ। जाँचका क्रममा बसभित्र लुकाएर राखिएको अवस्थामा ५५ कार्टुन मदिरा (६६० बोतल) बरामद गरिएको थियो। सो मदिरासहित पाँचथर जिल्लाको हिलिहाङ गाउँपालिका–२ निवासी ३६ वर्षीय शंकर प्रसाईं लाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको हो।
प्रहरीका अनुसार बरामद मदिरा शंकर प्रसाईंकै स्वामित्वमा रहेको पुष्टि भएको छ। मदिरा भारतबाट अवैध रूपमा नेपाल भित्र्याइएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको प्रहरीले जनाएको छ। बरामद मदिरा आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी आन्तरिक राजस्व कार्यालय भद्रपुर, झापा मा बुझाइएको छ।तर घटनाको विवरण सार्वजनिक भएसँगै पक्राउभन्दा पनि मदिरा जोरसालसम्म आइपुग्ने प्रक्रियाले बढी चर्चा पाएको छ।
भारतबाट पाँचथरसम्म : कसरी पार गरियो सुरक्षा घेरा ?
बरामद गरिएको मदिरा भारतबाट ल्याइएको पुष्टि भइसकेको अवस्थामा यसको ढुवानी मार्ग स्वतः अन्तर्राष्ट्रिय सीमासँग जोडिन्छ। भारत–नेपाल सीमा नाकाबाट झापा, इलाम हुँदै पाँचथर प्रवेश गर्ने क्रममा नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका स्थायी तथा अस्थायी चेकपोस्ट, गस्ती युनिट र निगरानी क्षेत्रहरू पार गर्नुपर्छ।
स्थानीय जानकारहरूका अनुसार झापा–इलाम–पाँचथर हुँदै ताप्लेजुङ जाने मार्गलाई संवेदनशील सुरक्षा मार्ग मानिन्छ। यस मार्गमा नियमित रूपमा सवारी साधन जाँच, यात्रुहरूको परिचय परीक्षण तथा शंकास्पद सामानको खानतलासी हुँदै आएको छ। सामान्य यात्रु समेत पटक–पटक जाँचमा पर्ने यस मार्गमा यति ठूलो परिमाणको मदिरा कसरी ओसारपसार भयो भन्ने प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक देखिन्छ।
एक स्थानीय बासिन्दाले भने,“सानो झोला बोकेका यात्रु पनि यहाँ जाँचमा पर्छन्। ५५ कार्टुन मदिरा बोकेको बस भने धेरै ठाउँमा कसरी रोकिएन, बुझ्न गाह्रो छ।”
जोरसालमै मात्र किन पक्राउ ?
घटनासँग जोडिएको सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रश्न यही बनेको छ , किन अवैध मदिरा जोरसाल पुग्दासम्म नियन्त्रणमा आएन ? यदि मदिरा सीमाबाट भित्रिएको हो भने:
सीमा नाकामा किन समातिएन ?झापा र इलामका चेकपोस्टहरूमा किन छुट्यो ?
पाँचथर प्रवेश बिन्दुमा किन जाँच भएन ?जोरसाल पुग्दासम्म मदिरा नसमातिनु सुरक्षा संयन्त्रको कमजोरी हो वा सूचना अभाव, वा अन्य कुनै कारण भन्ने विषयमा प्रहरीबाट विस्तृत स्पष्टिकरण आउन बाँकी छ।
संगठित तस्करीको आशंका
५५ कार्टुन मदिरा व्यक्तिगत प्रयोगका लागि ल्याइएको हुनसक्ने सम्भावना न्यून देखिन्छ। जानकारहरूका अनुसार यस्तो परिमाणको मदिरा सामान्यतः:सीमापार तस्करी नेटवर्क , ढुवानी व्यवस्थापन , निश्चित गन्तव्य बजार , सहितको योजनाबद्ध प्रयास बिना सम्भव हुँदैन।यसले घटनालाई एक व्यक्तिसम्म सीमित नभई संगठित तस्करीसँग जोडिएको हुनसक्ने आशंकातर्फ डोर्याएको छ। पक्राउ परेका शंकर प्रसाईं तस्करीको मुख्य योजनाकार हुन् वा केवल ढुवानी गर्ने व्यक्ति भन्ने विषयमा अनुसन्धान अगाडि बढ्नुपर्ने देखिन्छ।
प्रहरी स्रोतका अनुसार अवैध मदिरा बरामद हुनु सूचना–आधारित कारबाहीको परिणाम हो।प्रहरीले भनेको छ,“सूचनाका आधारमा बस जाँच गर्दा अवैध मदिरा फेला परेको हो। कानुनअनुसार कारबाही गरिएको छ।”तर यसअघि किन मदिरा नियन्त्रणमा आएन, अन्य चेकपोस्टको भूमिका के रह्यो, वा आन्तरिक छानबिन हुन्छ कि हुँदैन भन्ने विषयमा प्रहरीले औपचारिक रूपमा केही खुलाएको छैन।
यही अस्पष्टताले विभिन्न अड्कल र आशंकालाई बढावा दिएको देखिन्छ।
अवैध मदिरा तस्करीले राज्यलाई ठूलो राजस्व क्षति पुर्याउने विज्ञहरू बताउँछन्। कर नतिरी भित्र्याइने मदिराले: सरकारी राजस्व घटाउने , कानुनी मदिरा उद्योगलाई असर गर्ने , मदिराजन्य अपराध बढाउने , जस्ता समस्या सिर्जना गर्ने गरेको छ। यस घटनामा मात्रै कर रकम लाखौँ रुपैयाँ बराबरको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ।
घटनापछि स्थानीय नागरिक समाज र जनप्रतिनिधिहरूले निष्पक्ष अनुसन्धानको माग गरेका छन्। उनीहरूले: सबै सम्बन्धित चेकपोस्टको भूमिका छानबिन ,
ड्युटीमा रहेका सुरक्षाकर्मीको विवरण मूल्यांकन , तस्करी नेटवर्कसम्म पुग्ने अनुसन्धान गर्नुपर्ने बताएका छन्।एक स्थानीय जनप्रतिनिधिले भने,“सानो मान्छे समातेर मुद्दा टुंग्याउने होइन, यस्ता घटना दोहोरिन नदिन प्रणाली सुधार आवश्यक छ।”
फिदिम नगरपालिका–४ जोरसालमा अवैध मदिरासहित एक व्यक्ति पक्राउ पर्नु प्रहरीको सफल कारबाही जस्तो देखिए पनि यसले सुरक्षा व्यवस्थाको गम्भीर पक्ष उजागर गरेको छ। दर्जनौँ चेकपोस्ट पार गर्दै ठूलो परिमाणको मदिरा गन्तव्य नजिक पुग्नुले निगरानी प्रणाली प्रभावकारी छ कि छैन भन्ने प्रश्न उठाएको छ।
आज मदिरा बरामद भयो,तर यसअघि कति अवैध सामान छुटे ?र भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिन के कदम चालिन्छ ?
